Đổ đèo an toàn với ô tô số tự động: dùng số L, chế độ S và phanh động cơ đúng cách

Từ Buôn Ma Thuột đi Nha Trang qua đèo Phượng Hoàng, đi Đà Lạt, Gia Lai hay xuống Phú Yên, gần như chuyến nào cũng có đèo dài. Lỗi phổ biến nhất của người mới lái xe số tự động là đặt cần số ở D rồi rà phanh suốt dốc. Bài này giải thích vì sao nguy hiểm và cách làm đúng.

Vì sao rà phanh liên tục nguy hiểm

Phanh biến động năng thành nhiệt. Đổ một con dốc dài 10 km mà chỉ dùng phanh chân, má phanh và đĩa có thể nóng tới mức:

• Má phanh bị chai, hệ số ma sát giảm mạnh: đạp sâu mà xe vẫn trôi.
• Dầu phanh sôi, sinh bọt khí: bàn đạp hẫng, gần như không còn lực phanh.
• Đĩa phanh cong vênh, sau chuyến đi vô lăng rung khi phanh.

Dấu hiệu cảnh báo: mùi khét như nhựa cháy, khói nhẹ ở bánh xe, bàn đạp mềm dần. Gặp dấu hiệu này, tìm chỗ an toàn dừng xe 20–30 phút cho phanh nguội. Không dội nước lạnh vào đĩa phanh nóng.

Phanh động cơ là gì

Khi nhả ga ở số thấp, động cơ quay nhanh hơn và tạo lực cản, giữ tốc độ xe mà không cần phanh chân. Số càng thấp, lực hãm càng lớn. Đây là cách tài xế xe tải, xe khách đổ đèo hàng ngày.

Cách dùng trên từng loại hộp số

Hộp số tự động có vị trí 2, L hoặc chế độ M (+/−): trước khi vào dốc, giảm tốc rồi chuyển về số thấp (dốc vừa dùng số 3 hoặc 2, dốc gắt dùng 2 hoặc L). Với chế độ M, gạt về "−" từng cấp.

Hộp số CVT (nhiều xe Nhật, Hàn đời mới): dùng vị trí S, L hoặc B, hoặc lẫy chuyển số nếu có. Xe có chế độ "phanh động cơ" thì bật trước khi đổ dốc.

Xe hybrid: dùng chế độ B để tăng phanh tái sinh.

Nguyên tắc chung: số dùng để lên dốc cũng là số dùng để xuống dốc đó.

Kỹ thuật phanh khi đổ đèo

1. Giảm tốc trước khi vào đoạn dốc, không đợi xe đã nhanh rồi mới phanh.
2. Về số thấp, để động cơ giữ tốc độ.
3. Khi tốc độ vẫn tăng, phanh dứt khoát vài giây rồi nhả hẳn, thay vì rà nhẹ liên tục.
4. Vào cua: phanh trước khi vào cua, giữ ga nhẹ khi ra cua.
5. Không về số N (mo) khi xuống dốc. Mất phanh động cơ và dễ mất kiểm soát.

Kiểm tra trước khi đi đèo

• Má phanh trên 4 mm, đĩa không rãnh sâu.
• Dầu phanh chưa quá 2 năm; dầu cũ hút ẩm, nhiệt độ sôi thấp.
• Nước làm mát đủ mức, không rò. Leo dốc dài là lúc máy nóng nhất.
• Lốp đủ hơi, gai đủ sâu, không phồng rộp.
• Dầu hộp số không cháy khét, đúng mức.

Gara 14 kiểm tra nhanh trước chuyến đi xa trong khoảng 30 phút, có ảnh gửi Zalo. Xem dịch vụ phanh, lốp, cân chỉnh.

Leo dốc cũng cần lưu ý

Leo đèo dài trời nóng, đặc biệt khi chở đủ người và bật điều hòa, nhìn kim nhiệt thường xuyên. Kim vượt quá giữa thang: tắt điều hòa, bật sưởi tối đa để tản nhiệt, tìm chỗ dừng. Kim tới vạch đỏ: dừng xe, tắt máy, không mở nắp két nước khi đang nóng, gọi cứu hộ.

Có thắc mắc về phanh hay hộp số trước chuyến đi, gọi 0941 388 887 để được thợ Gara 14 tư vấn.

Câu hỏi nhanh

Dùng số thấp lâu có hại hộp số không? Không. Vòng tua cao hơn một chút khi đổ dốc là bình thường, miễn kim vòng tua không chạm vạch đỏ. Hại hơn nhiều là phanh quá nhiệt.